چرا افرادی از میان عوام مناصب حکومتی و قدرت را اشغال می کنند؟

 

خدا رحمت کند محمد باقر سلامی دوست نازنینی که پس از انقلاب اولین سفیر ایران در ایتالیا بود. تعریف می کرد که سید محمد خاتمی را از ایران خواستند تا به تهران باز گردد و سرپرستی مؤسسه کیهان را به عهده گیرد. وقتی جریان را با او در میان گذاشتم، آشفته شد و گفت من را چه به این موسسه عریض و طویل؟ کار من نیست. به هر حال، او با نارضایتی  به تهران رفت و به اداره کیهان مشغول شد. اینکه فردی خود را در حد منصبی که به او پیشنهاد می کنند نبیند، دلایلی چند دارد که مهم ترین آنها هوش بالا، قدرت تجزیه و تحلیل و شناخت عدیده مشکلات مدیریتی می باشد. حالا چگونه او پس از مدتی با میل پست ریاست جمهوری را می پذیرد، مهم ترین دلیل آن، عدم شناخت و آگاهی از آن جایگاه بوده است. در مورد کیهان، او به دلیل تخصصی که از حوزه در مورد تبلیغ و فرهنگ کسب کرده بود، با شناختی کافی خود را لایق آن نمی دانست. البته دلایلی چند هم می توان در نظر گرفت که پشتیبانی مراکز قدرت هم می توانسته مؤثر بوده باشد. اما قبول او برای احراز ریاست جمهوری به شخصیت شخص او بر می گردد. عدم آگاهی و شناخت از جایگاه یک رئیس جمهور که منجر به بالا رفتن اعتماد به نفس کاذب او شده است.

این عملکرد در اشخاص به پدیده روانشناختی دانینگ کروگر ( دو روانشناس آمریکایی در سال 1999 این پروژه را اعلام کردند Dunning–Kruger effect )  شهرت دارد. خلاصه این پژوهش می گوید: "وقتی فرد در یک زمینه مهارت یا دانش کمی دارد، ممکن است به‌دلیل همان کمبود دانش، نتواند میزان ناآگاهی یا ضعف خودش را به‌درستی تشخیص دهد". این عارضه روانی همواره مورد استفاده شیادان بوده و در موارد گوناگون مذهبی، مالی، قدرت و . . . مورد استفاده قرار می گرفته. اکنون این پدیده جهانی شده است و از زمانی که سرمایه بر قدرت سیاسی تسلط یافت، قدرت های مالی یا الیگارشی، از میان عوام اشخاصی را که دارای امتیازاتی، مانند خوب سخن گفتن، مقبولیت ظاهری، حرف شنوی و خصوصیاتی دیگر برای تصدی پست های حساس انتخاب می کنند و آنها را بر مناصب می گمارند. در سال 2014 میلادی ماکرون رئیس جمهور فعلی فرانسه را به کنفرانس سالانه بیلدربرگ (1) دعوت می کنند و پیشنهاد ریاست جمهوری را به ماکرون می دهند. او در انتخابات "آزاد" و "دمکراتیک" سال 2016 رئیس جمهور می شود و فیلیپ را به نخست وزیری انتصاب می کند. در کشور خود ما، پس از کودتای خرداد 60، تمامی ریاست جمهور ها به این ترتیب به مناصب رسیدند.

البته بر نظریه دانینگ-کروگر انتقاداتی شده است و این پدیده را نباید همه گیر در نظر گرفت. اما این حقیقت را که دنیای قدرتمند سرمایه به دنبال مدیران مطیع و بی اصول هستند و این قشر را تقویت می کنند باید مد نظر داشت. واقعیت امروز قدرت سیاسی که با چشم خود می بینیم، تجربه نظریه دانینگ-کروگر را تقریبا در تمامی کشورها نشان می دهد. در کشور خود ما هم شاهد هستیم که چگونه الیگارشی حاکم بر اقتصاد، با تکیه بر ثروت های هنگفت باد آورده، با استخدام نیروهای اجتماعی و مهره های بی اصل و اصول اما با اعتماد به نفس بالا را در مناصب می گمارند تا بتوانند بر چپاولگری های خود ادامه دهند.

1-    https://publicintelligence.net/2014-bilderberg-participant-list/